Jak jest dziś?

Wraz z pojawieniem się pandemii COVID-19 praca zdalna stała się codziennością wielu pracowników oraz pracodawców. Możliwość jej świadczenia została uregulowana ustawowo. Obecnie obowiązujący przepis mówi o tym, iż w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie 3 miesięcy po ich odwołaniu, w celu przeciwdziałania COVID-19 pracodawca może polecić pracownikowi wykonywanie, przez czas oznaczony, pracy określonej w umowie o pracę, poza miejscem jej stałego wykonywania.

Jak może być w przyszłości?

W związku ze zniesieniem stanu epidemii kolejnym krokiem ustawodawcy podjętym w celu uregulowania działalności przedsiębiorców w post-pandemicznej rzeczywistości jest projekt zmiany ustawy Kodeks pracy w zakresie dotyczącym możliwości świadczenia pracy zdalnej. Dotychczas praca z domu mogła się odbywać wyłącznie w formie telepracy. Nowy projekt ustawy definiuje pojęcie pracy zdalnej jako pracy wykonywanej całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą. Są to regulacje o wiele korzystniejsze i mniej skomplikowanie aniżeli te dotyczące tzw. telepracy.

Prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy. Praca zdalna na wniosek pracownika.

Pracownik będzie mógł skorzystać z możliwości złożenia wniosku w zakresie wykonywania pracy zdalnej. Ustawodawca wskazuje grupę podmiotów, co do których jedynie w uzasadnionych przypadkach pracodawca będzie mógł odmówić możliwości świadczenia pracy zdalnej. Są nimi między innymi: pracownik będący rodzicem dziecka niepełnosprawnego, pracownica w ciąży, pracownik wychowujący dziecko do lat 4 oraz pracownik sprawujący opiekę nad członkiem rodziny posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności. W powyższych przypadkach, jedynym powodem odmowy pracodawcy będzie mógł być fakt, iż wykonywanie pracy w sposób zdalny nie będzie możliwe ze względu na jej rodzaj albo organizację. Pracodawca będzie zobowiązany do zapewnienia pracownikowi niezbędnych materiałów umożliwiających wykonywanie pracy zdalnej, w tym zapewnienia urządzeń technicznych, a także pokrycia kosztów energii elektrycznej i usług telekomunikacyjnych w zakresie niezbędnym do wykonywania tego rodzaju pracy. W przypadku korzystania z własnych narzędzi, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.

Praca zdalna na polecenie pracodawcy

Praca zdalna może być wykonywana także na polecenie pracodawcy. Zgodnie z założeniami omawianego projektu, pracodawca może skierować pracownika do wykonywania pracy zdalnej w okresie obowiązywania stanu nadzwyczajnego, stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii oraz w okresie 3 miesięcy po ich odwołaniu lub w okresie, w którym zapewnienie przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w dotychczasowym miejscu pracy pracownika nie jest czasowo możliwe z powodu działania siły wyższej – jeżeli pracownik złoży bezpośrednio przed wydaniem polecenia oświadczenie w postaci papierowej lub elektronicznej, że posiada warunki lokalowe i techniczne do wykonywania pracy zdalnej.

Praca a kontrola trzeźwości

Poza licznymi zmianami w zakresie dotyczącym pracy zdalnej, ustawodawca w projekcie zmian postuluje także zmianę niektórych innych przepisów Kodeksu pracy odnoszących się do kontroli trzeźwości. Dotychczas, pracodawca nie miał możliwości wykonania osobiście pracownikowi badania na obecność alkoholu we krwi – mógł zrobić to jedynie za pomocą uprawnionych osób tj. kierownika zakładu pracy lub osoby przez niego upoważnionej. Projekt ustawy zakłada przyznanie takiego uprawnienia pracodawcy, w sytuacji gdy jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia. Pracodawca będzie mógł nie dopuścić do wykonywania pracy pracownika, jeżeli kontrola trzeźwości wykaże obecność alkoholu w organizmie albo zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawił się on do pracy w stanie po użyciu alkoholu lub spożywał alkohol w czasie pracy.

Podsumowanie

Niewątpliwie, pandemia COVID-19 odcisnęła znaczne piętno na wielu aspektach życia, w tym codzienności pracowników. Z upływem czasu praca zdalna stała się możliwa do zrealizowania w większości środowisk, wpisując się na stałe w rzeczywistość wielu grup zawodowych oraz wymuszając na ustawodawcy wprowadzanie nowych regulacji. Projekt ustawy o zmianie kodeksu pracy i niektórych innych ustaw obecnie został skierowany do konsultacji, wobec czego przed rozpoczęciem obowiązywania jego treść może jeszcze zostać zmodyfikowana.